آیا نامرتبی دندان ها فقط یک مسئله ظاهری است یا سلامت دهان و فک را هم تحت تأثیر قرار میدهد؟ ارتودنسی دندان یکی از مؤثرترین روش ها برای اصلاح ناهنجاری های فکی و مرتب کردن دندان هاست که علاوه بر زیبایی لبخند، به بهبود جویدن، صحبت کردن و بهداشت دهان کمک میکند، امروزه با روش های متنوع ارتودنسی، رسیدن به لبخندی منظم و سالم راحتتر از همیشه شده است.
ارتودنسی دندان چیست؟
ارتودنسی دندان یکی از شاخه های تخصصی دندانپزشکی است که به اصلاح و درمان مشکلات دندانی و فکی مانند دندان های کج، فک نامتناسب یا ناهماهنگی دندانها میپردازد، این درمان با استفاده از دستگاه های مختلف نظیر بریسها مانند دستگاه های فلزی یا سرامیکی و الاینرها یا همان دستگاه های شفاف و قابل جابه جایی انجام میشود که به مرور زمان، دندان ها را به موقعیت صحیح خود هدایت میکنند.
هدف از ارتودنسی، بهبود ظاهر دندانها، ایجاد تعادل در عملکرد فک و دندان ها و همچنین پیشگیری از مشکلات دندانی آینده مانند پوسیدگی و بیماری لثه است، این درمان برای کودکان و بزرگسالان مناسب است و به تقویت اعتماد به نفس و بهبود سلامت دهان کمک میکند.
انواع روش های ارتودنسی
ارتودنسی دندان به روش های مختلفی انجام میشود که بسته به نیاز بیمار و نوع مشکلات دندانی، یکی از این روش ها انتخاب میشود، در اینجا به انواع مختلف روش های ارتودنسی اشاره میکنیم:
ارتودنسی ثابت
این روش معمول ترین و شناخته شده ترین روش ارتودنسی است که شامل استفاده از بریس های فلزی یا سرامیکی است، بریس ها شامل براکت هایی هستند که به دندان ها چسبانده میشوند و توسط سیم های فلزی به یکدیگر متصل میشوند، این دستگاه به طور مداوم دندان ها را به موقعیت صحیح حرکت میدهد، بریس ها برای اصلاح مشکلات دندانی جدیتر مانند دندان های کج، فک نامتناسب یا دندان های جلو آمده مناسب هستند.
ارتودنسی متحرک
الاینرها دستگاه های شفاف و قابل جابجایی هستند که برای صاف کردن دندانها استفاده میشوند، این روش به ویژه برای افرادی که مشکلات دندانی خفیف تری دارند و به دنبال یک راهحل نامرئی هستند، مناسب است و یکی از معروف ترین برندهای الاینر اینویزیلاین است، الاینرها راحتتر از بریس های ثابت هستند، زیرا میتوان آنها را برای خوردن، نوشیدن و تمیز کردن دهان از دندان ها جدا کرد.
ارتودنسی نامرئی
ارتودنسی نامرئی شامل استفاده از بریس های زبانی است که به پشت دندانها نصب میشوند، نه جلوی آنها و این روش برای کسانی که میخواهند درمان ارتودنسی خود را به صورت مخفی انجام دهند، مناسب است، بریس های زبانی نتیجهای مشابه با بریس های معمولی دارند، اما به دلیل قرارگیری پشت دندانها، کمتر قابل مشاهده هستند.
ارتودنسی ترکیبی
در این روش، از ترکیب دو یا چند نوع دستگاه ارتودنسی برای درمان مشکلات پیچیدهتر استفاده میشود و به عنوان مثال، از یک سری الاینرها برای صاف کردن دندان های جلو و از بریس های ثابت برای حرکت دادن دندان های عقب یا تنظیم فک استفاده میشود، این روش به دندانپزشک این امکان را میدهد که درمان به طور دقیق و موثر انجام گیرد.
ارتودنسی با استفاده از دستگاه های ارتوپدی فک
این نوع درمان برای اصلاح مشکلات فکی استفاده میشود که ممکن است همراه با مشکلات دندانی نیز باشند، دستگاه های ارتوپدی فک اغلب برای اصلاح فک جلو آمده یا فک عقب رفته استفاده میشوند و در سنین پایینتری به کار گرفته میشوند تا رشد فک را هدایت کنند.
انتخاب روش ارتودنسی مناسب بستگی به نوع مشکل دندانی، میزان نیاز به درمان و ترجیحات بیمار دارد، مشاوره با دندانپزشک متخصص ارتودنسی به فرد کمک میکند تا بهترین گزینه درمانی را برای خود انتخاب کند.
چرا ارتودنسی دندان ضروری است؟
ارتودنسی دندان ضروری است، زیرا به اصلاح ناهماهنگی های دندانی و فکی کمک میکند که بر سلامت دهان و زیبایی لبخند تاثیرگذار است، دندان های نامرتب یا فک نامتناسب مشکلاتی مانند دشواری در جویدن، اختلال در صحبت کردن و فشار اضافی به دندان ها و لثه ها ایجاد میکنند که منجر به پوسیدگی دندان، بیماری لثه و حتی آسیب های فک میشود.
علاوه بر این، ارتودنسی به بهبود ظاهر دندان ها و اعتماد به نفس افراد کمک میکند، زیرا دندان های صاف و مرتب ظاهری زیبا و جذاب به فرد میبخشند و همچنین، درمان ارتودنسی از مشکلات دندانی در آینده جلوگیری کرده و عملکرد بهینه دندانها را حفظ میکند.
کاندیدای مناسب ارتودنسی دندان
ارتودنسی دندان برای افرادی مناسب است که دچار مشکلاتی در موقعیت دندانها یا فک خود هستند و برخی از مهمترین کاندیداهای مناسب برای درمان ارتودنسی عبارتند از:
- کسانی که دندان هایشان به طور طبیعی نامرتب یا کج است، از ارتودنسی برای صاف و مرتب کردن دندان ها استفاده میکنند، این درمان باعث بهبود ظاهر دندانها و بهبود عملکرد آنها میشود.
- افرادی که فک بالا و پایین آنها با هم هماهنگ نیستند مانند فک جلو آمده یا عقب رفته، به ارتودنسی نیاز دارند تا فکها را در موقعیت صحیح قرار دهند، این مشکلات فکی باعث اختلالات در جویدن، صحبت کردن و حتی تنفس میشوند.
- در صورتی که دندانها به صورت فشرده کنار هم قرار گرفته باشند یا فاصله زیادی بین دندان ها وجود دارد، ارتودنسی برای اصلاح این مشکلات و بهبود سلامت دهان و دندان مفید است.
- ارتودنسی برای کودکان و نوجوانانی که هنوز در حال رشد فک هستند بسیار موثر است و در این سنین، درمان ارتودنسی کمک میکند تا دندانها و فکها به طور صحیح رشد کنند و مشکلات دندانی در آینده را پیشگیری کند.
- در حالی که ارتودنسی بیشتر در کودکان و نوجوانان انجام میشود، بزرگسالان نیز کاندیدای مناسبی برای این درمان هستند، با پیشرفت تکنولوژی، روش های ارتودنسی مانند الاینرهای شفاف، درمان را برای بزرگسالان راحتتر و کمتر مشهود کرده است.
- برای انجام ارتودنسی، فرد باید از سلامت دندان ها و لثه ها برخوردار باشد و در صورتی که بیمار مشکلات جدی لثهای یا پوسیدگی دندانها داشته باشد، ابتدا باید این مشکلات درمان شود تا درمان ارتودنسی با موفقیت انجام شود.
مراحل انجام ارتودنسی دندان
ارتودنسی دندان شامل مراحل زیر است:
مشاوره و ارزیابی اولیه
اولین مرحله از درمان ارتودنسی، مشاوره با متخصص ارتودنسی است، در این جلسه، دندانپزشک وضعیت دندانها و فک شما را ارزیابی میکند، او با استفاده از رادیوگرافی و تصویربرداری دیجیتال، اطلاعات دقیقی از موقعیت دندانها و مشکلات فکی شما بهدست میآورد، در این مرحله، دندانپزشک درباره گزینه های درمانی موجود صحبت کرده و بهترین روش درمان را پیشنهاد میدهد.
انتخاب نوع ارتودنسی
پس از بررسی های اولیه، متخصص ارتودنسی نوع دستگاه ارتودنسی از قبیل بریسهای ثابت، الاینرهای شفاف یا دستگاه های نامرئی و مدت زمان را تعیین میکند، همچنین، به شما توضیح داده میشود که چه نوع مراقبت هایی باید انجام دهید تا درمان موفقیتآمیز باشد.
آماده سازی دندان ها
قبل از شروع درمان، دندان ها باید کاملا تمیز شوند و در صورت نیاز، دندانپزشک پرکردگی ها یا درمان های دیگر را انجام میدهد و در برخی موارد، اگر دندانها نیاز به جابهجایی یا کشیدن دندان داشته باشند، این مراحل باید قبل از شروع درمان ارتودنسی انجام شود.
نصب براکت ها
در این مرحله، متخصص ارتودنسی دستگاه ارتودنسی را بر روی دندانها قرار میدهد، برای بریس های ثابت، براکت ها به سطح دندان ها چسبانده میشوند و سیم های فلزی از میان آنها عبور میکنند و در صورتی که از الاینر استفاده شود، یک سری دستگاه های شفاف و قابل جابجایی برای صاف کردن دندانها به بیمار داده میشود.
جلسات تنظیم و ویزیت دورهای
طی درمان، بیمار هر چند هفته یک بار برای تنظیم سیمها، تعویض کشها یا دریافت الاینر جدید مراجعه میکند، این جلسات باعث ادامه یافتن حرکت دندانها در مسیر صحیح میشود و تنظیمات دورهای یکی از مهم ترین عوامل موفقیت درمان است و از توقف یا اشتباه رفتن حرکت دندان ها جلوگیری میکند.
پایان درمان و برداشتن براکت ها
پس از قرارگیری دندان ها در موقعیت مطلوب، براکت ها برداشته میشوند و دندان ها پالیش میشوند، بیمار نتیجه نهایی، یعنی لبخندی منظم و هماهنگ را مشاهده میکند، این مرحله معمولا بسیار رضایت بخش است و هیچ درد خاصی ندارد.
استفاده از ریتنشن (دستگاه نگهدارنده)
برای جلوگیری از برگشت دندان ها، ریتینر ثابت یا متحرک تجویز میشود، استفاده منظم از ریتینر بسیار ضروری است، زیرا دندان ها تمایل دارند به محل قبلی خود بازگردند، این مرحله تضمین کننده ماندگاری نتیجه ارتودنسی است و چند سال یا حتی مادامالعمر ادامه دارد.
مراقبت های لازم در طول درمان ارتودنسی
رعایت مراقبت های لازم در طول درمان ارتودنسی تاثیر زیادی در کوتاه تر شدن مدت درمان و جلوگیری از آسیب به دندان ها و براکتها دارد، با رعایت چند نکته ساده میتوان نتیجهای بهتر و لبخندی زیباتر به دست آورد:
- رعایت دقیق بهداشت دهان و دندان
- استفاده منظم از مسواک مخصوص ارتودنسی و نخ دندان
- پرهیز از خوردن غذاهای سفت و چسبناک
- کاهش مصرف نوشیدنی های شیرین و گازدار
- مراجعه منظم به متخصص ارتودنسی
- استفاده صحیح از کش های ارتودنسی
- جلوگیری از شکستن براکت ها و سیم ها
- استفاده از دهان شویه مناسب
- توجه به درد یا زخم های دهانی و اطلاع به پزشک
- استفاده از محافظ دندان هنگام ورزش
- تمیز کردن کامل دندان ها بعد از هر وعده غذایی
- خودداری از جویدن ناخن، یخ و اجسام سخت
- حفظ رژیم غذایی سالم برای سلامت دندانها و لثه
- استفاده منظم از ریتینر پس از پایان درمان
- توجه به تغییرات دندان ها و پیگیری روند درمان
بهترین سن برای ارتودنسی دندان
بهترین سن برای ارتودنسی دندان بین ۱۰ تا ۱۴ سالگی است؛ زمانی که دندان های دائمی رشد کردهاند و استخوان فک هنوز انعطاف پذیری بالایی دارد، البته ارتودنسی محدود به کودکان نیست و بزرگسالان نیز میتوانند برای اصلاح نامرتبی دندانها و مشکلات فک اقدام کنند، تشخیص زمان مناسب درمان به وضعیت دندانها، فک و شدت ناهنجاری بستگی دارد و معاینه توسط متخصص ارتودنسی اهمیت زیادی دارد.
سوالات متداول
طول درمان ارتودنسی بین ۶ ماه تا ۳ سال متغیر است و به شدت نامرتبی دندانها، نوع ارتودنسی و میزان همکاری بیمار در رعایت مراقبتها بستگی دارد.
هزینه ارتودنسی دندان به نوع درمان، شدت ناهنجاری، مدت درمان و تخصص پزشک بستگی دارد و ارتودنسی نامرئی و لینگوال هزینه بیشتری دارند.
در نهایت…
ارتودنسی دندان یک درمان موثر و مناسب برای کسانی است که به دلایل زیبایی یا عملکردی نیاز به اصلاح دندانها یا فک دارند و مشاوره با دندانپزشک متخصص ارتودنسی به شما کمک میکند تا متوجه شوید که آیا کاندیدای مناسبی برای این درمان هستید یا خیر.
