تا به حال با خونریزی لثه هنگام مسواک زدن یا بوی بد دهان مواجه شدهاید؟ این علائم ساده نشانه شروع یک بیماری جدی در لثه هستند، پریو دندان یا پریودنتولوژی شاخهای تخصصی از دندانپزشکی است که به بررسی، پیشگیری و درمان بیماری های لثه و بافت های نگهدارنده دندان میپردازد، سلامت لثه ها نقش مهمی در حفظ دندانها دارد و بیتوجهی به مشکلات آن حتی منجر به لق شدن یا از دست رفتن دندانها میشود، امروزه با پیشرفت روش های درمانی پریو، امکان کنترل و درمان بسیاری از بیماری های لثه به صورت مؤثر و کمتهاجمی فراهم شده است.
پریو دندان چیست؟
پریو دندان یا پریودنتولوژی یکی از شاخه های تخصصی دندانپزشکی است که به بررسی، پیشگیری و درمان بیماری های لثه و بافت های نگهدارنده دندان میپردازد، این بافت ها شامل لثه، استخوان فک و لیگامان های اطراف دندان هستند که نقش مهمی در حفظ و ثبات دندانها دارند و در صورت عدم رسیدگی به بهداشت دهان، این بافت ها دچار التهاب، عفونت و تحلیل میشوند که در نهایت منجر به لق شدن یا از دست رفتن دندان میشود، متخصص پریو با روش هایی مانند جرمگیری، جراحی لثه و درمان های بازسازی، سلامت لثه و دندان را حفظ و بازگردانی میکند.
متخصص پریودنتیست چه کسی است؟
متخصص پریودنتیست دندانپزشکی است که پس از دوره دندانپزشکی عمومی، به صورت تخصصی در زمینه تشخیص، پیشگیری و درمان بیماری های لثه و بافت های نگهدارنده دندان آموزش دیده است و این بافت ها شامل لثه، استخوان فک و رباط های اطراف دندان هستند که نقش مهمی در حفظ دندانها دارند، پریودنتیستها علاوه بر درمان التهاب و عفونت لثه، در جراحی های پیشرفته لثه، پیوند بافت، بازسازی استخوان و درمان تحلیل لثه نیز مهارت دارند و هدف اصلی آنها حفظ دندان های طبیعی تا حد امکان و جلوگیری از پیشرفت بیماری های پریودنتال است.
برای دریافت نوبت از کلینیک مهر گاندی با شماره ۰۲۱۵۷۸۳۶ تماس بگیرید.
بیماری های پریودنتال یا لثه چیست؟
بیماری های پریودنتال گروهی از عفونت ها و التهابات هستند که بافت های نگهدارنده دندان از قبیل لثه، استخوان و رباطها را درگیر میکنند و این بیماری ها از التهاب ساده لثه شروع شده و در صورت عدم درمان به تحلیل استخوان و از دست رفتن دندان منجر میشوند:
ژنژیویت یا التهاب لثه
ژنژیویت مرحله اولیه بیماری لثه است که در اثر تجمع پلاک و باکتری ایجاد میشود و علائم آن شامل قرمزی، تورم و خونریزی لثه هنگام مسواک زدن است، در این مرحله هنوز استخوان آسیب ندیده و بیماری قابل برگشت است، به شرطی که بهداشت دهان رعایت و جرمگیری انجام شود.
پریودنتیت خفیف
در این مرحله التهاب از لثه به بافت های عمقیتر گسترش مییابد، اتصال لثه به دندان ضعیف شده و پاکت های لثهای شکل میگیرد، بوی بد دهان و حساسیت دندانی ایجاد میشود و درمان شامل جرمگیری عمیق و روت پلنینگ برای حذف باکتری ها است.
پریودنتیت متوسط
در این مرحله تحلیل استخوان اطراف دندان آغاز میشود و دندان ها کمی لق میشوند و التهاب و عفونت شدیدتر شده و لثهها عقبنشینی میکنند، درمان نیازمند پاک سازی عمیقتر، دارو و گاهی جراحی لثه برای کنترل بیماری است.
پریودنتیت پیشرفته
این شدیدترین مرحله بیماری لثه است که در آن تخریب گسترده استخوان و بافت های نگهدارنده رخ میدهد، دندان ها به شدت لق شده و نیاز به کشیدن داشته و درمان شامل جراحی های پیشرفته، پیوند بافت و بازسازی استخوان در موارد قابل درمان است.
علائم بیماری های لثه
بیماری های لثه به صورت تدریجی شروع میشوند و در ابتدا بدون درد هستند و شناخت علائم اولیه نقش مهمی در پیشگیری از پیشرفت بیماری و از دست رفتن دندانها دارد:
- خونریزی هنگام مسواک زدن یا نخ دندان کشیدن از اولین نشانه های التهاب لثه است و به دلیل تجمع پلاک و باکتری در اطراف دندانها ایجاد میشود.
- لثه های سالم صورتی و سفت هستند، اما در بیماری های لثه دچار قرمزی، التهاب و تورم میشوند که نشانه شروع عفونت است.
- تجمع باکتریها در پاکت های لثهای باعث ایجاد بوی بد مداوم در دهان میشود که با مسواک زدن ساده از بین نمیرود.
- در این حالت لثه به تدریج از سطح دندان فاصله میگیرد و ریشه دندان نمایان میشود که حساسیت ایجاد میکند.
- با پیشرفت بیماری و تحلیل استخوان نگهدارنده، دندانها ثبات خود را از دست داده و به تدریج لق میشوند.
- قرار گرفتن ریشه دندان در معرض محیط دهان باعث حساسیت به سرما، گرما یا مواد شیرین میشود.
علل بروز مشکلات پریودنتال
بیماری های لثه به صورت تدریجی و در اثر ترکیبی از عوامل مختلف ایجاد میشوند، شناخت علتها به پیشگیری و کنترل بهتر این بیماریها کمک زیادی میکند:
تجمع پلاک و باکتری
پلاک یک لایه نرم و چسبنده از باکتری هاست که روی دندان تشکیل میشود، اگر این پلاک به طور روزانه با مسواک و نخ دندان حذف نشود، به مرور سخت شده و به جرم تبدیل میشود، این جرم محیط مناسبی برای رشد باکتری های مضر فراهم میکند، باکتری ها سمومی تولید میکنند که باعث التهاب لثه، خونریزی و در نهایت تخریب بافت های نگهدارنده دندان میشوند و اگر این روند ادامه پیدا کند، بیماری از ژنژیویت به پریودنتیت پیشرفت میکند و حتی منجر به از دست رفتن دندان میشود.
بهداشت ضعیف دهان و دندان
رعایت نکردن بهداشت دهان مهمترین عامل قابل پیشگیری در بیماری های لثه است، مسواک نزدن منظم، استفاده نکردن از نخ دندان و عدم مراجعه دورهای به دندانپزشک باعث تجمع پلاک و جرم در اطراف دندانها میشود، این وضعیت به مرور زمان باعث التهاب مزمن لثه و ایجاد پاکت های لثهای میگردد و همچنین باقی ماندن مواد غذایی بین دندانها محیط مناسبی برای رشد باکتریها فراهم میکند.
سیگار و دخانیات
مصرف سیگار یکی از مهمترین عوامل خطر در بیماریهای پریودنتال است، نیکوتین باعث کاهش جریان خون در لثهها میشود و توانایی بدن برای ترمیم بافتها را کاهش میدهد و همچنین سیستم ایمنی در برابر عفونت ضعیفتر عمل میکند و به همین دلیل افراد سیگاری حتی با وجود علائم کمتر، دچار تخریب شدیدتر استخوان میشوند، سیگار همچنین روند درمان را کند کرده و احتمال موفقیت درمان های پریو را کاهش میدهد.
عوامل ژنتیکی
در برخی افراد، استعداد ژنتیکی باعث میشود پاسخ بدن به باکتری های دهانی شدیدتر باشد و این افراد حتی با رعایت نسبی بهداشت دهان نیز زودتر دچار التهاب لثه میشوند، ژنتیک بر شدت التهاب، سرعت پیشرفت بیماری و میزان تخریب استخوان تأثیر میگذارد، در این افراد نیاز به مراقبت های دقیقتر و مراجعات منظمتر به دندانپزشک وجود دارد تا از پیشرفت سریع بیماری جلوگیری شود.
بیماریهای سیستمیک
بیماری های سیستمیک به ویژه دیابت کنترل نشده، تأثیر مستقیم بر سلامت لثه دارند، افزایش قند خون باعث کاهش عملکرد سیستم ایمنی و کند شدن روند ترمیم بافتها میشود و در نتیجه بدن نمیتواند به خوبی با عفونت های لثه مقابله کند، این وضعیت باعث افزایش التهاب، خونریزی و تحلیل استخوان میشود و همچنین بیماری های پریودنتال خود کنترل دیابت را دشوارتر میکنند و یک چرخه معیوب ایجاد میکنند.
تغییرات هورمونی
تغییرات هورمونی در دوران بارداری، بلوغ و یائسگی باعث افزایش حساسیت لثهها میشود و در این شرایط، واکنش لثه به پلاک های باکتریایی شدیدتر از حالت معمول است و حتی مقدار کم پلاک باعث التهاب و خونریزی میشود و این تغییرات هورمونی جریان خون در لثه را افزایش داده و بافت ها را متورمتر میکند، اگر بهداشت دهان در این دوران به خوبی رعایت نشود، احتمال پیشرفت بیماری های لثه بیشتر خواهد شد.
چه افرادی بیشتر در معرض بیماری های لثه هستند؟
بیماری های لثه در هر فردی ایجاد میشوند، اما برخی افراد به دلیل شرایط جسمی، رفتاری یا ژنتیکی بیشتر در معرض خطر قرار دارند و شناخت این گروهها به پیشگیری و تشخیص زودهنگام کمک میکند:
- کسانی که مسواک و نخ دندان را به طور منظم استفاده نمیکنند.
- افراد سیگاری، سیگار جریان خون لثه را کاهش داده و سیستم ایمنی را ضعیف میکند.
- بیماران دیابتی، دیابت کنترل نشده باعث ضعف سیستم ایمنی و کاهش توان ترمیم بافتها میشود.
- اگر در خانواده سابقه بیماری لثه وجود داشته باشد، احتمال ابتلای سایر اعضا به دلیل عوامل ژنتیکی بیشتر خواهد بود.
- زنان باردار یا دارای تغییرات هورمونی
- افراد دارای استرس مزمن
- افراد با بیماری های زمینهای، بیماری هایی مانند مشکلات قلبی یا نقص ایمنی
روش های تشخیص بیماری های پریودنتال
تشخیص دقیق بیماری های لثه نقش مهمی در جلوگیری از پیشرفت آن و حفظ دندانها دارد و دندانپزشک با استفاده از معاینه بالینی و روش های تصویربرداری، میزان درگیری لثه و استخوان را بررسی میکند:
- معاینه بالینی لثه، در این روش دندانپزشک وضعیت لثه از نظر قرمزی، تورم، خونریزی و عقبرفتگی را بررسی میکند.
- اندازهگیری عمق پاکت لثه، با استفاده از ابزار مخصوص، عمق فضای بین دندان و لثه اندازهگیری میشود.
- بررسی خونریزی هنگام پروبینگ، اگر هنگام لمس یا اندازهگیری لثه خونریزی رخ دهد، نشانه التهاب فعال و وجود عفونت در بافتهای لثه است.
- رادیوگرافی دندان، تصاویر رادیولوژی به دندانپزشک کمک میکند میزان تحلیل استخوان اطراف دندانها را بررسی کند.
- ارزیابی لق شدن دندانها، در این مرحله میزان حرکت دندانها بررسی میشود و لق شدن دندان نشاندهنده درگیری شدید بافتهای نگهدارنده و استخوان فک است.
- بررسی پلاک و جرم دندانی، میزان تجمع پلاک و جرم روی دندانها ارزیابی میشود تا شدت عوامل ایجاد کننده بیماری مشخص گردد.
درمان های پریو دندان
درمان های پریودنتال با هدف کنترل عفونت لثه، توقف پیشرفت بیماری و بازسازی بافت های آسیب دیده انجام میشوند و نوع درمان به شدت بیماری و میزان درگیری لثه و استخوان بستگی دارد:
جرم گیری
جرم گیری اولین و سادهترین روش درمان پریو است که در آن پلاک و جرم های سخت شده از سطح دندان و زیر لثه حذف میشوند و این کار باعث کاهش التهاب و خونریزی لثه شده و در مراحل اولیه بیماری روند پیشرفت را متوقف میکند، جرمگیری بدون جراحی انجام میشود و پایه اصلی درمان های پریودنتال محسوب میشود.
روت پلنینگ
در این روش سطح ریشه دندان کاملا تمیز و صاف میشود تا باکتری ها و سموم باقی مانده حذف شوند و صاف شدن سطح ریشه باعث میشود لثه بهتر به دندان بچسبد و فضای رشد باکتریها کاهش یابد، این درمان در کنار جرمدگیری و برای موارد متوسط بیماری انجام میشود و به کنترل عفونت کمک زیادی میکند.
درمان دارویی
در برخی موارد، آنتیبیوتیک ها یا دهان شویههای ضدباکتری برای کنترل عفونت تجویز میشوند و این داروها به کاهش بار میکروبی در پاکت های لثه کمک میکنند و همراه با درمان های مکانیکی مانند جرمگیری استفاده میشوند و هدف از درمان دارویی، تقویت اثر درمان های اصلی و جلوگیری از گسترش عفونت است.
جراحی لثه
در موارد پیشرفته که پاکت های لثه عمیق شدهاند، جراحی برای دسترسی بهتر به ریشه دندان انجام میشود، در این روش با کنار زدن لثه، نواحی عفونی به طور کامل تمیز میشوند، جراحی لثه به کاهش عمق پاکت و توقف پیشرفت بیماری کمک میکند و در کنترل موارد شدید بسیار مؤثر است.
پیوند لثه
در صورت تحلیل لثه و نمایان شدن ریشه دندان، از پیوند بافت لثه برای پوشش نواحی آسیب دیده استفاده میشود، این روش علاوه بر بهبود ظاهر، حساسیت دندانی را کاهش داده و از پیشرفت تحلیل لثه جلوگیری میکند، از بافت خود بیمار یا منابع جایگزین برای پیوند استفاده میشود.
بازسازی استخوان
در مواردی که استخوان اطراف دندان تحلیل رفته باشد، از روش های بازسازی با استفاده از مواد پیوندی یا غشاهای مخصوص استفاده میشود و این درمان به بازسازی ساختار نگهدارنده دندان کمک کرده و احتمال حفظ دندان های آسیب دیده را افزایش میدهد، این روش در موارد پیشرفته کاربرد دارد.
بیشتر بخوانید: دندانپزشکی تحت بیهوشی
راههای پیشگیری از بیماری های لثه
پیشگیری از بیماری های لثه بسیار سادهتر و کمهزینهتر از درمان آن است، با رعایت بهداشت دهان و اصلاح سبک زندگی میتوان تا حد زیادی از بروز این بیماری جلوگیری کرد:
- مسواک زدن حداقل دو بار در روز به حذف پلاک های میکروبی کمک میکند و از تجمع باکتریها در اطراف لثه جلوگیری میکند.
- نخ دندان با خارج کردن مواد غذایی بین دندانها، مانع تشکیل پلاک در نواحی غیرقابل دسترس مسواک میشود.
- چکاپ دورهای هر 6 ماه یک بار باعث تشخیص زودهنگام مشکلات لثه و انجام جرمگیری به موقع میشود.
- سیگار جریان خون لثه را کاهش میدهد و ترک آن نقش مهمی در کاهش خطر بیماریهای پریودنتال دارد.
- مصرف مواد غذایی سرشار از ویتامین C و کلسیم به تقویت لثه و استخوان های نگهدارنده دندان کمک میکند.
- کنترل بیماری هایی مانند دیابت باعث کاهش التهاب و افزایش توان بدن در مقابله با عفونتهای لثه میشود.
- استرس طولانی مدت سیستم ایمنی را ضعیف کرده و احتمال بروز بیماریهای لثه را افزایش میدهد.
هزینه درمانهای پریودنتال
هزینه درمان های پریودنتال عدد ثابتی ندارد و به عوامل مختلفی بستگی دارد، مهم ترین عامل، شدت بیماری است؛ در مراحل اولیه درمان با جرمگیری و روتپلنینگ انجام میشود که هزینه کمتری دارد، اما در مراحل پیشرفته نیاز به جراحی لثه، پیوند بافت یا بازسازی استخوان وجود دارد که هزینه را افزایش میدهد و تعداد دندانهای درگیر، نوع روش درمانی، تجهیزات کلینیک و تخصص دندانپزشک نیز در تعیین قیمت مؤثر هستند و همچنین در برخی موارد نیاز به جلسات درمانی متعدد وجود دارد که هزینه نهایی را بیشتر میکند و به همین دلیل برای برآورد دقیق، معاینه تخصصی ضروری است.
سوالات متداول
در صورت خونریزی مداوم لثه، بوی بد دهان، عقب رفتگی لثه، لق شدن دندان یا حساسیت دندانی باید سریع به متخصص پریو مراجعه کرد و تشخیص زودهنگام از پیشرفت بیماری جلوگیری میکند.
دندانپزشکی عمومی به مراقبت های کلی دهان و دندان مانند ترمیم و جرمگیری ساده میپردازد، اما پریو دندان تخصصی برای تشخیص و درمان بیماری های لثه، تحلیل استخوان و جراحیهای پیشرفته لثه است.
در نهایت…
بیماری های لثه اگر به موقع تشخیص داده نشوند میتوانند به تحلیل بافتهای نگهدارنده دندان و حتی از دست رفتن دندانها منجر شوند، پریو دندان نقش مهمی در پیشگیری، تشخیص و درمان این مشکلات دارد و با روش ذهای ساده تا جراحی های پیشرفته سلامت لثه را بازمیگرداند و رعایت بهداشت دهان، مراجعه منظم به دندانپزشک و توجه به علائم اولیه، بهترین راه برای جلوگیری از پیشرفت بیماری های پریودنتال و حفظ لبخندی سالم و ماندگار است.
