جراحی لثه + انواع، مراحل و عوارض

تا به حال فکر کرده‌اید چرا بعضی افراد با وجود دندان‌ های سالم، لبخند جذابی ندارند؟ گاهی مشکل از لثه‌ هاست؛ عقب‌ رفتگی لثه، لبخند لثه‌ای یا خونریزی و التهاب مداوم هم زیبایی لبخند را کم کرده و هم سلامت دهان را به خطر می‌اندازد، اما چه زمانی جراحی لثه تنها راه درمان است و چگونه هم ظاهر لبخند را بهتر می‌کند و هم سلامت لثه‌ها را برمی‌گرداند؟ در این مقاله به این سوال مهم پاسخ می‌دهیم.

جراحی لثه چیست؟

جراحی لثه یا Periodontal surgery مجموعه‌ ای از روش‌ های درمانی و ترمیمی است که با هدف بهبود سلامت، ظاهر و عملکرد لثه‌ها و بافت‌ های نگهدارنده دندان انجام می‌شود.، این جراحی‌ ها زمانی ضرورت پیدا می‌کنند که بیماری‌ های لثه مانند التهاب لثه پیشرفته یا پریودنتیت به حدی رسیده‌اند که با درمان‌ های غیرجراحی قابل کنترل نیستند یا برای رفع مشکلات زیبایی‌ شناختی مانند عقب‌ رفتگی شدید لثه، نمایان شدن بیش از حد لثه هنگام لبخند یا لبخند لثه‌ای یا بازسازی حجم از دست رفته استخوان فک انجام می‌شود.

چه زمانی به جراحی لثه نیاز است؟

جراحی لثه زمانی ضرورت پیدا می‌کند که بیماری‌ های لثه پیشرفت کرده و با روش‌ های معمول قابل کنترل نیستند یا برای اصلاح مشکلات ظاهری مانند عقب‌ رفتگی شدید لثه، لبخند لثه‌ای و همچنین بازسازی بافت‌ های از دست رفته لثه و استخوان فک انجام می‌شود.

بیماری پیشرفته لثه

زمانی که عفونت لثه به استخوان فک گسترش یافته و باعث ایجاد پاکت‌ های عمیق بین لثه و دندان شده است، در این حالت، مسواک زدن عادی قادر به تمیز کردن این نواحی عمیق نیست و خطر لق شدن و از دست دادن دندان‌ها افزایش می‌یابد و جراحی برای پاکسازی عمیق، برداشتن بافت عفونی و در صورت امکان، بازسازی استخوان از دست رفته ضروری است.

عقب‌ رفتگی شدید لثه

این وضعیت زمانی رخ می‌دهد که لثه به طور قابل توجهی از روی ریشه دندان‌ها عقب می‌رود که باعث نمایان شدن ریشه‌ ها، افزایش حساسیت دندان به سرما و گرما و ظاهر نامناسب و ناهمگون خط لثه می‌شود، جراحی پیوند لثه اغلب برای پوشاندن ریشه‌ های نمایان شده، محافظت از آن‌ها و بهبود ظاهر لبخند انجام می‌شود.

لبخند لثه‌ای

در مواردی که هنگام لبخند زدن، مقدار زیادی از بافت لثه در بالای دندان‌ های جلویی نمایان می‌شود که از نظر زیبایی برای فرد ناخوشایند است، جراحی لثه با برداشتن بخشی از بافت لثه و تنظیم خط لثه، این مشکل را برطرف کرده و باعث ایجاد لبخندی متعادل‌تر و زیباتر می‌شود.

بازسازی استخوان یا لثه

گاهی اوقات، برای موفقیت درمان‌ های دیگر مانند ایمپلنت دندان یا در موارد تحلیل استخوان ناشی از بیماری یا ضربه، نیاز به افزایش حجم استخوان یا لثه وجود دارد و جراحی با استفاده از پیوندهای استخوانی یا بافت نرم، فضای لازم را فراهم کرده و اساس محکمی برای درمان‌ های ترمیمی آینده ایجاد می‌کند.

تحلیل استخوان فک

اگر شکل استخوان فک در ناحیه لثه نامنظم باشد یا به دلیل فشار نامناسب دندان‌ها یا کهولت سن تحلیل رفته باشد، نیاز به جراحی برای صاف کردن یا بازسازی خط استخوان است که این کار به بهبود سلامت لثه و جلوگیری از مشکلات آتی کمک می‌کند.

افزایش طول تاج دندان

در دندان‌ هایی که به دلیل پوسیدگی وسیع، شکستگی یا فرسودگی، بخش زیادی از آن‌ها زیر خط لثه قرار گرفته و امکان ترمیم مناسب آن‌ها وجود ندارد، جراحی افزایش طول تاج با برداشتن مقداری از بافت لثه و استخوان اطراف دندان، طول بیشتری از تاج دندان را نمایان می‌کند تا بتوان دندان را به طور موثری ترمیم نمود.

«برای معاینه و تشخیص دقیق با متخصص لثه مشورت کنید»

چه کسانی نباید جراحی لثه انجام دهند؟

جراحی لثه همیشه برای همه مناسب نیست و در بعضی شرایط ریسک عفونت، خونریزی یا شکست درمان بیشتر می‌شود، به همین دلیل قبل از اقدام، باید علت بیماری و وضعیت عمومی دهان و بدن ارزیابی شود:

• افرادی که بیماری لثه‌ شان فعال است و کنترل نشده است، ابتدا باید با درمان‌ های غیرجراحی و بهداشت مناسب کنترل شود.

• کسانی که استعمال دخانیات دارند و نمی‌توانند با توصیه‌های ترک یا کنترل پیش از جراحی همراهی کنند.

• بیماران با دیابت کنترل‌ نشده یا وضعیت متابولیک نامنظم که روند ترمیم را کند و ریسک عفونت را بالا می‌برد.

• افرادی با مشکلات شدید انعقادی یا مصرف داروهای ضدانعقاد بدون هماهنگی پزشکی

• کسانی که رعایت بهداشت دهان و پیگیری درمان را انجام نمی‌دهند و احتمال عود بالاست؛ در این حالت نتیجه جراحی پایدار نمی‌ماند.

• افرادی با بیماری‌ های سیستمیک کنترل‌ نشده مثل برخی مشکلات ایمنی که ترمیم را مختل می‌کند.
• مشکلاتی مثل نبود مقدار مناسب بافت اطراف در حدی که حتی با جراحی هم هدف قابل دستیابی نباشد.

• افرادی که داروهای خاص می‌خورند و ریسک عوارض فکی-استخوانی دارند.

انواع جراحی لثه

جراحی‌ های لثه طیف وسیعی از روش‌ ها را شامل می‌شوند که هدفشان بهبود سلامت، ظاهر و عملکرد بافت‌ های لثه و استخوان فک است، این جراحی‌ ها بسته به مشکل بیمار، از برداشتن بافت آلوده تا بازسازی و پیوند بافت‌ های جدید را در بر می‌گیرند:

جراحی فلپ

این جراحی زمانی انجام می‌شود که بیماری لثه پیشرفته شده و پاکت‌ های عمیق بین لثه و دندان ایجاد شده‌اند، در این روش، لثه کنار زده می‌شود تا پزشک بتواند جرم، باکتری و بافت‌ های عفونی را از ریشه دندان و استخوان پاک کند و در برخی موارد، سطح استخوان نیز صاف می‌شود و سپس لثه بخیه می‌خورد، این کار به کنترل عفونت و جلوگیری از پیشرفت بیماری کمک می‌کند.

پیوند لثه

وقتی لثه عقب‌ نشینی کرده و ریشه دندان‌ها نمایان می‌شود، پیوند لثه انجام می‌گیرد، در این روش، بافتی از بخش دیگری از دهان، معمولا سقف دهان، برداشته شده و به ناحیه آسیب‌ دیده پیوند زده می‌شود و هدف از این جراحی، پوشاندن ریشه، کاهش حساسیت دندان، جلوگیری از آسیب بیشتر و بهبود ظاهر خط لثه است.

بازسازی هدایت‌ شده بافت

این روش برای بازسازی استخوان و بافت‌ های نگهدارنده دندان استفاده می‌شود، مخصوصا زمانی که در اثر بیماری لثه بخش‌ هایی از این بافت‌ها از بین رفته‌اند، در این جراحی، یک غشای مخصوص بین لثه و استخوان قرار داده می‌شود تا از رشد سریع بافت لثه جلوگیری کند و فرصت رشد دوباره استخوان و بافت سالم فراهم شود، گاهی همراه با پیوند استخوان انجام می‌شود.

اصلاح طرح لبخند لثه ای

این نوع جراحی بیشتر با هدف زیبایی برای اصلاح لبخند لثه‌ای یا یکنواخت کردن خط لثه انجام می‌شود، در این روش، بخشی از بافت اضافی لثه برداشته یا شکل‌ دهی می‌شود تا دندان‌ها متناسب‌تر دیده شوند و گاهی هم برای پوشاندن نواحی کوچک عقب‌ رفتگی لثه از آن استفاده می‌شود، نتیجه نهایی لبخندی متعادل‌تر و زیباتر است.

افزایش طول تاج دندان

وقتی بخش زیادی از دندان زیر لثه قرار دارد و امکان ترمیم مناسب آن وجود ندارد، این جراحی انجام می‌شود، در این روش، مقداری از بافت لثه و در بعضی موارد کمی از استخوان اطراف برداشته می‌شود تا قسمت بیشتری از تاج دندان نمایان شود، این کار برای آماده‌ سازی دندان جهت پرکردگی، روکش دندان یا ترمیم‌ های دیگر بسیار مفید است.

اقدامات قبل از انجام جراحی لثه

آمادگی قبل از جراحی لثه نقشی حیاتی در موفقیت درمان و سرعت بهبودی دارد، این آمادگی‌ ها شامل رعایت بهداشت دهان، کنترل بیماری‌ های زمینه‌ای و درک کامل روند جراحی و مراقبت‌ های پس از آن است:

• شرح کامل سوابق پزشکی، داروها، آلرژی‌ها و هرگونه نگرانی به پزشک
• مسواک زدن و نخ دندان کشیدن منظم و کامل، به‌ خصوص در ناحیه مورد نظر.
• استفاده از دهانشویه ضدعفونی‌ کننده در صورت توصیه پزشک.
• اطمینان از کنترل قند خون در محدوده نرمال؛ در غیر این صورت، ممکن است جراحی به تعویق بیفتد.
• کنترل فشار خون و در صورت بالا بودن، مشورت با پزشک معالج.
• خودداری از مصرف برخی داروها مانند آسپرین یا رقیق‌ کننده‌ های خون طبق دستور پزشک چند روز قبل از جراحی برای کاهش ریسک خونریزی.
• در صورت استعمال دخانیات، تلاش برای ترک یا کاهش چشمگیر آن حداقل چند هفته قبل از جراحی، زیرا دخانیات روند ترمیم را به شدت کند کرده و ریسک شکست جراحی را افزایش می‌دهد.
• صرف وعده غذایی سبک و مناسب قبل از جراحی در صورت نیاز و طبق دستورالعمل.
• استراحت کافی در شب قبل از جراحی.
• همراه داشتن فردی برای بازگشت به منزل، به‌ خصوص اگر جراحی با بی‌حسی موضعی عمیق یا آرام‌ بخشی همراه باشد.

بیشتر بخوانید: دندانپزشکی تحت بیهوشی به چه صورت است؟

مراحل انجام جراحی لثه

جراحی لثه، بسته به نوع و پیچیدگی آن، طی مراحلی مشخص صورت می‌گیرد که هدف اصلی آن، بهبود سلامت، بازسازی و یا اصلاح ظاهر بافت‌ های لثه و استخوان فک است، این مراحل شامل آماده‌ سازی، انجام تکنیک جراحی و در نهایت، بستن و بخیه‌ زدن ناحیه جراحی شده می‌شود:

بی‌حسی موضعی

در ابتدا، ناحیه مورد نظر در دهان با تزریق ماده بی‌حس‌کننده، کاملا بی‌حس می‌شود تا بیمار هیچ‌گونه دردی را در طول جراحی احساس نکند، این مرحله، ابتدا با هدف راحتی بیمار و سپس برای اطمینان از عدم احساس درد در طول فرآیند جراحی انجام می‌شود.

ایجاد برش و بالا زدن لثه

بسته به نوع جراحی مثلا جراحی فلپ، دندانپزشک یا جراح لثه، برش‌ های ظریفی در لثه ایجاد کرده و آن را به آرامی کنار می‌زند، این کار برای دسترسی بهتر به استخوان زیرین و ریشه‌ های دندان صورت می‌گیرد تا بتوان نواحی عفونی یا آسیب‌ دیده را به‌ طور کامل پاکسازی کرد.

پاکسازی و آماده‌ سازی ناحیه

در این مرحله، بافت‌ های عفونی، جرم‌ ها و باکتری‌ های مضر از سطح ریشه دندان و استخوان فک برداشته می‌شوند، در صورت نیاز، استخوان ناهموار یا آسیب‌ دیده نیز صاف شده یا شکل‌دهی می‌شود تا محیط مناسبی برای بهبودی و رشد مجدد بافت‌ ها فراهم گردد، این پاکسازی دقیق برای جلوگیری از عفونت مجدد و تسریع روند بهبودی ضروری است.

استفاده از مواد پیوند یا غشا

اگر جراحی شامل پیوند لثه یا بازسازی استخوان از دست رفته باشد، در این مرحله، بافت پیوندی از دهان خود بیمار یا اهداکننده یا مواد جایگزین مانند غشاهای بازسازی بافت هدایت‌ شده یا پودر استخوان، در محل مورد نظر قرار داده می‌شود و این اقدام به بازسازی ساختار حمایتی دندان و بهبود زیبایی لثه کمک می‌کند.

بخیه زدن و بستن ناحیه جراحی

پس از اتمام مراحل درمانی و قرار دادن بافت‌ ها و مواد در موقعیت صحیح، لثه با استفاده از بخیه‌ های ظریف قابل جذب یا غیرقابل جذب بسته می‌شود، این کار به حفظ فرم صحیح لثه، جلوگیری از جابجایی مواد پیوندی و شروع فرآیند ترمیم کمک می‌کند.

قرار دادن پانسمان

گاهی اوقات، پس از جراحی، یک پانسمان مخصوص مانند مواد خمیر مانند روی ناحیه جراحی شده قرار داده می‌شود تا از آن محافظت کرده، به کاهش درد و تورم کمک کند و محیطی استریل برای ترمیم فراهم سازد، این پانسمان پس از چند روز توسط پزشک برداشته می‌شود.

برای دریافت نوبت از کلینیک مهر گاندی با شماره ۰۲۱۵۷۸۳ بگیرید.

نکات مراقبتی بعد از جراحی لثه

مراقبت‌ های دقیق پس از جراحی لثه، نقش بسیار مهمی در روند بهبودی، کاهش عوارض و دستیابی به نتایج مطلوب درمانی و زیبایی دارد، رعایت این نکات به شما کمک می‌کند تا دوره نقاهت را با کمترین مشکل پشت سر بگذارید:

• استفاده منظم از کمپرس یخ روی ناحیه جراحی شده، هر بار ۱۵-۲۰ دقیقه با فاصله برای کاهش تورم و درد.
• مصرف داروهای مسکن تجویز شده توسط پزشک طبق دستور.
• اجتناب از فعالیت‌ های سنگین بدنی و ورزشی حداقل تا ۴۸ ساعت پس از جراحی و در صورت لزوم بیشتر.
• خوابیدن با قرار دادن چند بالش زیر سر برای کاهش تورم.
• خودداری از مسواک زدن یا نخ دندان کشیدن در ناحیه جراحی شده تا زمانی که پزشک اجازه دهد.
• استفاده ملایم از دهانشویه ضدعفونی‌ کننده مانند کلرهگزیدین که پزشک تجویز کرده است.
• شستشوی دهان با آب نمک ولرم چند بار در روز، به خصوص پس از غذا خوردن.
• مصرف مایعات و غذاهای نرم، خنک یا ولرم در روزهای اول پس از جراحی.
• اجتناب از مصرف غذاهای سفت، داغ، تند، اسیدی و ترد که به ناحیه جراحی آسیب می‌زنند.
• به هیچ عنوان از دخانیات و نوشیدنی‌ های الکلی تا زمان بهبودی کامل استفاده نکنید، زیرا روند ترمیم را مختل کرده و احتمال بروز عوارض را افزایش می‌دهند.
• از دست زدن به ناحیه جراحی با زبان یا انگشت خودداری کنید.
• در صورت استفاده از پروتز یا دندان مصنوعی، از تماس آن با ناحیه جراحی شده خودداری کنید.
• حضور در جلسات ویزیت و معاینه طبق زمان‌ بندی تعیین شده توسط پزشک برای بررسی روند بهبودی و کشیدن بخیه‌ها

جراحی لثه چه عوارضی را به همراه دارد؟

جراحی لثه مانند هر روش درمانی دیگر با عوارضی همراه است، اما بیشتر این عوارض موقتی و قابل کنترل هستند و شایع‌ ترین عوارض شامل درد، تورم، خونریزی خفیف و حساسیت لثه بعد از جراحی است که طی چند روز کاهش پیدا می‌کند و در برخی افراد عفونت، تحلیل لثه، حساسیت دندان به سرما و گرما یا بوی بد دهان ایجاد می‌شود و همچنین اگر مراقبت‌ های بعد از جراحی به‌ درستی رعایت نشود، احتمال دیر جوش خوردن بافت لثه یا بازگشت مشکلات لثه وجود دارد، رعایت بهداشت دهان و مصرف داروهای تجویز شده نقش مهمی در کاهش این عوارض دارد.

سوالات متداول

در نهایت…

جراحی لثه یکی از روش‌ های موثر برای درمان بیماری‌ های لثه و حفظ سلامت دندان‌ ها است که به کاهش التهاب، جلوگیری از تحلیل لثه و بهبود ظاهر لبخند کمک می‌کند، اگرچه بعد از جراحی عوارضی مانند درد، تورم یا حساسیت ایجاد می‌شود، اما با رعایت مراقبت‌ های بعد از عمل و مراجعه به پزشک متخصص، روند بهبودی به‌ خوبی طی می‌شود، تشخیص و درمان به‌ موقع مشکلات لثه نقش مهمی در حفظ سلامت دهان و دندان دارد.