بعد از کاشت ایمپلنت، مهم ترین کار کنترل خونریزی و تورم، مصرف دقیق داروها و رعایت بهداشت دهان طبق دستور دندانپزشک است، مراقبت های بعد از ایمپلنت دندان فقط به چند روز نخست محدود نیست؛ پایه ایمپلنت در ماه های بعد باید فرصت کافی برای اتصال پایدار به استخوان داشته باشد و رعایت توصیه های شخصی درمانگر، نتیجهای امنتر و قابلپیشبینیتر ایجاد میکند.
در کلینیک دندانپزشکی مهر گاندی نیز برنامه مراقبتی بر اساس نوع جراحی، تعداد ایمپلنتها، پیوند استخوان احتمالی و وضعیت سلامت فرد تنظیم میشود، بنابراین این راهنما جایگزین نسخه، معاینه یا دستور اختصاصی دندانپزشک شما نیست؛ اگر توصیهای متفاوت دریافت کردهاید، همان دستور در اولویت قرار دارد.
در ۲۴ ساعت اول بعد از ایمپلنت چه کارهایی انجام دهیم؟
ساعات نخست پس از جراحی ایمپلنت، حساس ترین زمان برای محافظت از لخته خون و بافت جراحی شده است، کمی نشت خون، احساس فشار، درد خفیف تا متوسط و تورم محدود انتظار میرود و هدف این است که محل جراحی تحریک نشود و داروها پیش از شدت گرفتن ناراحتی مصرف شوند.
کنترل خونریزی و محافظت از محل جراحی
گاز استریل قرارگرفته روی محل را با فشار ملایم و پیوسته، به مدت زمانی که دندانپزشک گفته است نگه دارید، تعویض مکرر گاز، تف کردن، شست و شوی شدید دهان یا مکیدن محل جراحی لخته را جابه جا میکند و خونریزی را طولانیتر میسازد و اگر خونریزی شدید بود یا با فشار ملایم کنترل نشد، با مطب تماس بگیرید.
کاهش تورم و درد
کمپرس سرد را از بیرون روی گونه قرار دهید، نه مستقیم روی پوست و بهتر است آن را به صورت متناوب، دورههای کوتاه همراه با استراحت، استفاده کنید تا پوست آسیب نبیند و داروهای مسکن یا آنتی بیوتیک را فقط با دوز و فاصلهای که تجویز شده مصرف کنید؛ خودسرانه دارویی را کم، زیاد یا قطع نکنید.
استراحت، وضعیت خواب و فعالیت روز اول
روز جراحی را برای استراحت در نظر بگیرید و هنگام دراز کشیدن، سر را کمی بالاتر از بدن قرار دهید، خم شدن زیاد، ورزش، بلند کردن اجسام سنگین و فعالیتی که ضربان قلب را بالا میبرد، احتمال تشدید خونریزی و تورم را افزایش میدهد و رانندگی پس از دریافت داروی آرام بخش یا مصرف برخی مسکنها نیز ایمن نیست.
- گاز استریل را فقط طبق زمان بندی توصیه شده نگه دارید و با آن بازی نکنید.
- تا برطرف شدن بیحسی، چیزی داغ نخورید و گونه یا لب را گاز نگیرید.
- از تف کردن شدید، استفاده از نی و مکیدن نوشیدنی پرهیز کنید.
- سیگار، ویپ، قلیان و الکل را کنار بگذارید؛ این موارد روند ترمیم را مختل میکنند.
- داروها را دقیقا مطابق نسخه مصرف کنید و سابقه حساسیت دارویی را جدی بگیرید.
تغذیه مناسب بعد از ایمپلنت دندان
غذا و نوشیدنی مناسب، به ویژه در روزهای اول، فشار مکانیکی روی محل کاشت را کم میکند و انتخاب غذا باید با میزان جراحی هماهنگ باشد؛ فردی که پیوند استخوان یا چند ایمپلنت داشته است، اغلب به احتیاط بیشتری نیاز دارد و دمای غذا نیز اهمیت دارد، زیرا خوراکی های داغ میتوانند خونریزی و التهاب را بیشتر کنند.
در روزهای اول چه بخوریم؟
پس از رفع بیحسی، غذاهای نرم، خنک یا ولرم انتخاب مناسبی هستند، سوپ ولرم و صاف شده، پوره، ماست ساده، تخم مرغ نرم، فرنی، اسموتی بدون نی و غذاهای له شده انتخاب های قابلقبولیاند، آب کافی بنوشید، اما نوشیدنی را با نی مصرف نکنید؛ مکش ایجاد شده به محل جراحی فشار وارد میکند.
چه غذاهایی را باید محدود کرد؟
مواد سفت، ترد، چسبنده، تند و بسیار داغ را تا زمانی که دندانپزشک اجازه میدهد کنار بگذارید، مغزها، ته دیگ، نان خشک، چیپس، پاپ کورن، آدامس و دانه های ریز خوراکی وارد ناحیه بخیه میشوند یا فشار نامناسب ایجاد میکنند و اگر ایمپلنت در یک سمت قرار دارد، تا حد امکان با سمت مقابل غذا را بجوید.
بازگشت به رژیم عادی
زمان بازگشت به رژیم عادی برای همه یکسان نیست، کاهش درد و تورم به تنهایی به معنای آماده بودن محل برای جویدن غذاهای سفت نیست، چون فرآیند اتصال ایمپلنت به استخوان در عمق فک ادامه داردو پیش از وارد کردن فشار جدی روی ناحیه کاشت، برنامه دندانپزشک و وضعیت روکش یا پروتز موقت را در نظر بگیرید.
بهداشت دهان و مراقبت از بخیه های ایمپلنت
تمیز نگه داشتن دهان برای پیشگیری از تجمع پلاک و کاهش خطر التهاب ضروری است، اما نظافت نباید با دست کاری محل جراحی اشتباه گرفته شود و زمان شروع شست و شو، نوع دهان شویه و نحوه مسواک زدن به شرایط جراحی وابسته است، از دستور مشخص دندانپزشک پیروی کنید، به خصوص اگر بخیه یا پیوند استخوان دارید.
مسواک زدن بعد از ایمپلنت
دندان های دیگر را از همان روز با مسواک نرم و حرکات آرام تمیز کنید تا بار میکروبی دهان بالا نرود و در محل جراحی، تا مدت توصیه شده مسواک را مستقیم روی بخیه یا لثه حساس نکشید، پس از اجازه دندانپزشک، مسواک زدن اطراف ناحیه با فشار کم و بدون ساییدن انجام میشود.
استفاده از دهان شویه و آب نمک
در بسیاری از موارد، شست و شوی بسیار ملایم با آب نمک ولرم پس از گذشت زمان تعیین شده کمک کننده است، اما نباید دهان را با شدت بچرخانید یا مایع را با فشار بیرون بریزید، اگر دهان شویه دارویی مانند کلرهگزیدین تجویز شده، مقدار و مدت مصرف را دقیق رعایت کنید؛ استفاده طولانی مدت و بدون نظر درمانگر عوارضی مانند تغییر رنگ دندان ایجاد میکند.
عدم دستکاری بخیه ها
احساس وجود نخ بخیه یا خارش خفیف در روند ترمیم آزاردهنده است، ولی نباید با زبان، ناخن، خلال دندان یا ابزارهای خانگی به آن دست بزنید، بخیه های جذبی و غیرجذبی زمان برداشت متفاوتی دارند و اگر نخ باز شد، زخم باز به نظر رسید یا جسمی از محل بیرون زد، پیش از هر اقدامی با بهترین مرکز ایمپلنت دندان تماس بگیرید.
کارهایی که روند بهبود ایمپلنت را مختل میکنند؟
پایداری ایمپلنت تنها به جراحی وابسته نیست؛ عادت های روزهای نخست و مراقبت های ماه های بعد نیز نقش مهمی دارند، برخی رفتارها فشار، آلودگی یا اختلال در خون رسانی ایجاد میکنند و احتمال التهاب بافت های اطراف ایمپلنت را بالا میبرند و شناخت اشتباهات رایج کمک میکند از مشکل قابل پیشگیری دور بمانید.
- دود سیگار، قلیان و بخار محصولات الکترونیکی نیز بیخطر محسوب نمیشوند، اگر ترک کامل برایتان دشوار است، پیش از درمان و در دوره نقاهت درباره راهکارهای عملی کاهش یا قطع مصرف با دندانپزشک و پزشک خود مشورت کنید.
- جویدن غذای سفت، فشار دادن محل با انگشت یا امتحان کردن مکرر لق بودن آن به روند ترمیم آسیب میزند و ضربه خوردن یا درد هنگام بستن دهان باید بررسی شود.
- داروهای تجویزشده را با تصور بهتر شدن علائم قطع نکنید و برای کنترل درد سراغ داروهای دیگر بدون هماهنگی نروید.
- افراد دارای بیماری های زمینهای از rبیل بیماران کلیوی یا کبدی و زنان باردار باید درباره هر دارو احتیاط بیشتری داشته باشند، تداخل دارویی موضوعی جدی است و نیاز به نظر حرفهای دارد.
چه نشانه هایی نیاز به تماس فوری با دندانپزشک دارند؟
در برخی موارد، علائم پس از ایمپلنت فراتر از روند طبیعی بهبودی هستند و نباید نادیده گرفته شوند، در صورت مشاهده هر یک از موارد زیر، لازم است در اسرع وقت با دندانپزشک خود تماس بگیرید و در شرایط اورژانسی، به مراکز درمانی مراجعه کنید.
- دشواری در بلع یا تنفس، به ویژه همراه با تورم گسترده صورت و گردن، یک وضعیت اورژانسی است و نیاز به مراجعه فوری به اورژانس دارد.
- اگر درد با وجود مصرف داروهای تجویزشده کاهش پیدا نکند یا به مرور شدیدتر شود، نشانه بروز عفونت یا وجود مشکل در ناحیه ایمپلنت است.
- خونریزی که پس از چند ساعت متوقف نشود یا شدت آن افزایش یابد، طبیعی نیست و باید توسط دندانپزشک بررسی شود.
- بالا رفتن دمای بدن، بهویژه اگر همراه با درد و تورم باشد، نشانه عفونت است و نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.
- خروج چرک یا باقی ماندن بوی نامطبوع از محل جراحی نشان دهنده عفونت اطراف ایمپلنت است و نباید نادیده گرفته شود.
- اگر تورم به جای کاهش، روزبهروز بیشتر شود یا به نواحی صورت و گردن گسترش پیدا کند، لازم است سریعا به دندانپزشک مراجعه کنید.
مراقبت بلندمدت از ایمپلنت دندان
پس از جوش خوردن پایه و نصب روکش، نباید مراقبت متوقف شود، چرا که لثه و استخوان اطراف آن میتوانند درگیر التهاب شوند و تجمع پلاک، باقی ماندن غذا، مصرف دخانیات، دیابت کنترل نشده و مراجعه نکردن برای معاینه، سلامت بافت های اطراف ایمپلنت را تهدید میکند.
تمیز کردن روزانه اطراف روکش ایمپلنت
روزی دو بار با مسواک نرم و خمیردندان مناسب مسواک بزنید و فضای بین دندانها و اطراف روکش را با ابزار توصیه شده توسط دندانپزشک تمیز کنید، نخ مخصوص، برس بین دندانی یا واترجت برای همه افراد نسخه یکسانی ندارد؛ اندازه فضای بین دندانی، فرم روکش و سلامت لثه تعیین میکند کدام ابزار مناسبتر است.
معاینه های دورهای
در معاینه های دورهای، لثه، پاکت اطراف ایمپلنت، نحوه تماس دندان ها، پیچ و روکش بررسی میشوند و در صورت نیاز جرمگیری حرفهای انجام میگیرد و اگر دندان قروچه دارید، استفاده منظم از نایت گارد تجویزشده اهمیت دارد، فاصله مراجعات را دندانپزشک با توجه به سابقه لثه، بهداشت دهان و عوامل خطر تعیین میکند.
اگر پس از ایمپلنت در تمیز کردن ناحیه، جویدن یا کنترل تورم تردید دارید، بهتر است منتظر شدید شدن علائم نمانید، یک تماس یا ویزیت کوتاه در کلینیک دندانپزشکی مهر گاندی دستور مراقبتی را با شرایط جراحی و داروهای شما هماهنگ میکند.
سوالات متداول درباره مراقبت بعد از ایمپلنت
پرسشهای زیر به ابهامهای رایج پس از کاشت ایمپلنت پاسخ میدهند، وضعیت هر فرد، به ویژه در جراحی های همراه با پیوند استخوان یا بیماری های زمینهای، متفاوت است.
درد و حساسیت اغلب در روزهای نخست بیشتر است و سپس باید روند کاهشی داشته باشد و شدت و مدت آن به نوع جراحی و شرایط فرد بستگی دارد، اگر درد پس از بهتر شدن ناگهان شدید شد، با مسکن کنترل نشد یا همراه تب و ترشح بود، باید ارزیابی شوید.
دندان های دور از محل جراحی را میتوان با مسواک نرم تمیز کرد، اما تماس مستقیم با ناحیه بخیه باید مطابق دستور دندانپزشک باشد، برای خود محل جراحی، زمان و روش پاک سازی به نوع عمل وابسته است، مسواک زدن خشن یا استفاده زودهنگام از ابزار بین دندانی مناسب نیست.
در ساعات ابتدایی از نوشیدنی های داغ پرهیز کنید، زیرا گرما خونریزی و ناراحتی را تشدید میکند و پس از زمان توصیه شده، نوشیدنی ولرم و بدون نی انتخاب بهتری است، اگر دستور ویژهای به دلیل خونریزی، دارو یا جراحی گسترده دریافت کردهاید، همان را رعایت کنید.
تورم خفیف تا متوسط در روزهای آغازین بخشی از ترمیم است و باید به تدریج کمتر شود و تورمی که پس از کاهش دوباره بیشتر میشود، با تب، درد شدید، ترشح یا مشکل بلع همراه است، نیاز به تماس سریع با دندانپزشک دارد.
با روکش لق غذا نجوید و آن را با دست یا چسب های خانگی دستکاری نکنید، این حالت همیشه به معنای لق بودن پایه داخل استخوان نیست، اما باید توسط دندانپزشک بررسی شود و حفظ روکش در جای خود بدون فشار و تماس با مطب، اقدام درستتری است.
در نهایت…
مراقبت های بعد از ایمپلنت دندان بر چهار اصل استوار است، محافظت از محل جراحی، تغذیه نرم و مناسب، بهداشت ملایم اما منظم و توجه جدی به علائم هشدار و بهبود موفق فقط با کم شدن درد سنجیده نمیشود؛ باید فرصت کافی برای ترمیم لثه و اتصال پایه به استخوان فراهم شود و هر نشانه غیرعادی یا ابهام درباره دارو، بخیه و روکش را با دندانپزشک خود مطرح کنید.
